Nova demografija Španije - Reflejo časopis

Reflejo logo

Que Pasa Društvo Hispanista
Nova demografija Španije

Sociedad

Nova demografija Španije

Pre desetak godina Španija je bila jedna od najpoželjnijih evropskih zemalja za imigrante. Međutim, brojna radna mesta i ekonomsku stabilnost zamenila je neizvesnost, te poslednja istraživanja pokazuju suprotan fenomen – iz Španije odlazi sve više imigranata i španskih državljana.

Brisanje granica između zemalja Evropske unije i sve izraženija podela na siromašne i bogate delove sveta dovele su do velikih ekonomskih migracija. Španija je jedna od evropskih zemalja koju je u prvoj deceniji ovog veka zapljusnuo talas imigranata, što je dovelo do značajne promene njene demografske slike. Mnogi delovi Španije, kako ruralni tako i urbani, postali su veoma raznovrsni u rasnom, verskom, nacionalnom, pa i jezičkom pogledu. Imigrantske grupe razlikuju se i u pogledu obrazovanja, zaposlenju i načinu života i sve više postaju prepoznatljive u španskom društvu. Pojedine četvrti Barselone, Madrida i Valensije pretvorile su se u multikulturne oaze jezika, hrane i običaja sa svih kontinenata. Prema podacima Nacionalnog instituta za statistiku (Instituto Nacional de Estadística), početkom 2012. godine u Španiji je živelo 5,7 miliona stranaca, odnosno 12% ukupnog stanovništva, dok taj broj premašuje 14 procenata kada se u obzir uzmu i stranci koji su u međuvremenu stekli špansko državljanstvo.

Tradicionalno najveći broj doseljenika stiže iz zemalja Latinske Amerike bežeći od nedemokratskih režima i siromaštva u svojim matičnim zemljama. Zahvaljujući tome što su govornici španskog lakše se prilagođavaju novoj sredini, ali poslovi koji pronalaze svode se pretežno na ugostiteljsvo, ispomoć u domaćinstvu, čuvanje starijih osoba ili dece usled nedostatka profesionalnih kvalifikacija. Ekvador, Kolumbija i Bolivija su zemlje iz kojih dolazi najviše latinoameričkih imigranata, a slede ih Argentina i Peru.

Od ulaska Rumunije u Evropsku uniju 2007. godine, Rumuni su postali glavnina radne snage u zemljoradnji i fizičkim poslovima. Statistika pokazuje da su trenutno sa više od 15% ukupnog broja imigranata najbrojnija imigrantska nacionalnost u Španiji. Imigranti koji pristižu iz zemalja Magreba (ubedljivo najviše iz Maroka) na drugom su mestu na listi brojnosti sa 13,7 procenata. Dok se prvi lakše integrišu zbog sličnosti španskog i rumunskog, drugi važe za jednu od najmanje integrisanih imigrantskih nacija u Španiji.

Doseljenici iz Kine rasprostranjeni su u svim delovima Španije, a naročito su postali prepoznatljivi po prodaji prehrambenih proizvoda i garderobe u centralnim četvrtima velikih gradova. Njihove radnje su obično male, skromno opremljene, ali dobro snabdevene proizvodima koji su skuplji nego u velikim supermarketima. Velika prednost njihove ponude je to što uglavnom rade 24 sata ili do ponoći, kao i praznicima kada su ostali supermarketi zatvoreni. Kineska garderoba i obuća sve su značajniji konkurent španskim tekstilnim gigantima jer su sličnog kvaliteta i sličnih ili čak povoljnijih cena. Ovi snalažljivi trgovci brzo su se prilagodili zahtevima tržišta, ali španski govore samo koliko je neophodno za komunikaciju sa kupcima, ne interesuju se da upoznaju lokalnu kulturu, hrane se u restoranima kineske hrane gde takođe rade njihovi sunarodnici i ne izlaze iz porodičnog okruženja. Ipak, još od 1983. godine postoji Udruženje Kineza u Španiji (Asociación de chinos en España) koje organizovano deluje u cilju izgrađivanja njihovog ugleda u španskom društvu.

Španske vlasti se već godinama suočavaju sa ilegalnim pokušajima iseljenika iz podsaharskih zamalja da u malim čamcima dospeju do španske obale. Ukoliko promaknu španskim i marokanskim pomorskim patrolama ili ne završe tragično u vodama Mediterana, na teritoriji Španije pretežno se bave nelegalnom prodajom torbi, novčanika, naočara i slične robe na prostirkama, što se popularno zove „top-manta“ (top-manta). Brojni su i Pakistanci, naročito u Barseloni i drugim priobalskim gradovima, gde su često vlasnici govornica i internet-kafea, kao i prodavnica hrane. Treba istaći da pripadnici nekih nacionalnosti, kao što su Italijani i Indusi otvaraju restorane svojih nacionalnih kuhinja, pa se po gradovima može naići na picerije, tipične italijanske poslastičarnice i indijske specijalitete. S druge strane, među onima koji dolaze iz država Srednje i Zapadne Evrope, najviše je samostalnih profesionalaca i zaposlenih u finansijskom sektoru.

Prvi problemi sa kojima se imigranti suočavaju po dolasku u Španiju su legalizacija boravka, zdravstvena zaštita i pravo na obrazovanje. Na njihov nepovoljan položaj sa jedne strane utiče nemogućnost države da im pruži zaposlenje, a sa druge nemogućnost imigranata da ispune zahteve tržišta rada. Međutim, ekonomska kriza dovela je i do porasta iseljavanja španskih državljana. Tako je nezaposlenost imigranata nedavno dostigla 35%, naspram 22% među stanovništvom poreklom iz Španije. Ovakav pesimistični trend doveo je do toga da Španija postane sve manje privlačna za imigrante, ali i jedna od zemalja sa rastućim „odlivom mozgova“. Procenjuje se da je od početka krize Španiju napustilo oko 400.000 mladih, najvećim delom sa univerzitetskom diplomom. Dok je prošlu deceniju obeležio imigrantski bum, prema sadašnjim pokazateljima ova može biti zapamćena po naglom porastu emigranata-stručnjaka koji traže priliku za zaposlenje van svoje zemlje.

U prethodnoj deceniji priliv strane radne snage bio je regulisan zakonom zahvaljujući mogućnosti da španski poslodavci privremeno zapošljavaju strance za deficitarna zanimanja kao što su konobari, prodavci, nadničari, stakloresci, magacioneri, zemljoradnici, itd. Samo u 2005. godini oko 500.000 imigranata mahom iz zemalja koje ne pripadaju Evropskoj uniji, naročito iz Latinske Amerike i Istočne Evrope, dobilo je dozvolu za boravak u Španiji. Sa druge strane, u Nemačkoj je prošle godine bilo skoro 50.000 zaposlenih španskih državljana i to najviše u industrijskom sektoru.

 

Autor teksta: Jelena Bašević